Trump'ın İran'ın Barış Teklifini Reddetmesi Petrol Fiyatlarını Zirveye Taşıdı

Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'daki gerilimin yeniden tırmanmasıyla haftaya hızlı bir yükselişle başladı. Asya'daki pazartesi sabahı işlemlerinde petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın savaşı sona erdirme teklifine verdiği sert yanıtın ardından adeta fırladı. Tahran yönetiminin Pakistan aracılığıyla ilettiği barış şartlarını değerlendiren Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada teklifi 'tamamen kabul edilemez' olarak nitelendirdi.

Petrol Fiyatlarında Çift Haneli Sıçrama

Trump'ın açıklamaları, zaten kırılgan olan enerji piyasalarında ani bir şok etkisi yarattı. Uluslararası petrol göstergesi Brent ham petrolü, yüzde 4,1'lik keskin bir artışla varil başına 105,50 dolara kadar yükseldi. Eş zamanlı olarak ABD ham petrolü de yüzde 4,4 değer kazanarak 99,80 dolar seviyesine ulaştı. Bu sert yükselişin temelinde, küresel petrol ve gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik yatıyor. Boğaz, 28 Şubat'ta savaşın başlamasından kısa bir süre sonra fiilen ulaşıma kapanmış ve bu durum küresel arzı ciddi şekilde aksatmıştı.

Tahran'ın Şartları ve Washington'ın Talepleri

İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansına göre Tahran, Pakistan arabuluculuğuyla ilettiği yanıtta iki temel şart öne sürdü: çatışmanın derhal sona erdirilmesi ve İran'a yönelik yeni bir ABD-İsrail saldırısı olmayacağına dair kesin garanti verilmesi. Buna karşılık Washington yönetiminin talepleri arasında ise Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişin yeniden sağlanması ve İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerini durdurması bulunuyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokları tamamen 'yok edilene' kadar savaşın sona ermeyeceğini açıklayarak gerilimi daha da tırmandırdı.

Trump, 'İran'ın sözde 'Temsilcilerinden' gelen cevabı az önce okudum. Hoşuma gitmedi; tamamen kabul edilemez.' ifadelerini kullandı.

Ateşkes Sürerken Diplomasi Çıkmazı

Barış görüşmelerine zaman tanımak amacıyla nisan ayı başında ilan edilen ateşkes, ara sıra yaşanan çatışmalara rağmen büyük ölçüde korunuyor. Trump, 21 Nisan'da İran'a 'birleşik bir teklif' sunması için mühlet tanıyarak ateşkese süresiz destek vermişti. Ancak Tahran'ın, ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı geçmeye çalışan gemilere saldırı tehdidinde bulunmasıyla boğaz ulaşıma kapalı kalmaya devam ediyor. Brent petrol fiyatları, 8 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkesten bu yana yeniden 100 doların üzerine çıkarak enerji piyasalarındaki kırılganlığı gözler önüne serdi.

Enerji Devleri Savaştan Karlı Çıkıyor

Petrol fiyatlarındaki artış, büyük enerji şirketlerinin bilançolarına da olumlu yansıdı. Suudi Arabistan'ın dev petrol şirketi Aramco, yılın ilk üç ayındaki kazancının 2025'in aynı dönemine göre yüzde 25'ten fazla arttığını açıkladı. Aramco CEO'su Amin Nasser, ülkenin geniş boru hattı ağının İran savaşı kaynaklı arz aksamalarına karşı kritik bir tampon görevi gördüğünü belirtti. Benzer şekilde İngiliz enerji devi BP ilk çeyrek kârının iki katından fazla arttığını bildirirken, Shell de kazançlarında büyük bir sıçrama yaşandığını duyurdu. Savaşın başlangıcından bu yana dalgalı bir seyir izleyen enerji fiyatları, diplomasi çıkmazı sürdükçe yukarı yönlü baskı altında kalmaya devam ediyor.