Türkiye, petrol devleriyle aynı masada! Kerkük anlaşmasının perde arkası

TPAO'nun Kerkük hamlesi enerjide yeni dönemi başlattı

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) Kerkük'teki petrol sahalarına yüzde 15 ortak olması, Türkiye ile Irak arasındaki enerji işbirliğinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Uluslararası enerji uzmanları, 3 milyar varili aşan hidrokarbon potansiyeline sahip projenin Türkiye'nin enerji arz güvenliği, uluslararası üretim kapasitesi ve bölgesel enerji merkezi olma hedefi açısından stratejik önem taşıdığını vurguluyor.

Ülkenin yurt dışındaki petrol üretimini artırma ve enerji arz güvenliğini güçlendirme hedefi doğrultusunda TPAO, bp ve ConocoPhillips ile birlikte Kerkük'teki petrol sahalarını geliştirmek üzere kurulan konsorsiyuma ortak oldu.

Beş sahada üretim artırılacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'yi kabulü öncesinde imzalanan anlaşma kapsamında bp, ConocoPhillips ve TPAO'dan oluşan konsorsiyum, Kerkük'teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretimi artırmak için birlikte çalışacak.

Irak'ın Maden Çıkaran Endüstriler Şeffaflık Girişimi'nin (EITI) kamuya açık son saha bazlı üretim verilerine göre, TPAO'nun ortak olduğu sahalarda günlük yaklaşık 300 bin varil petrol üretiliyor. Bu üretimin yaklaşık 133 bin varili Bai Hassan, 107 bin varili Baba ve Avanah kubbeleri, 38 bin varili Jambur ve 25 bin varili Khabbaz sahalarından geliyor.

20 milyar varillik dev potansiyel

Projenin ilk aşamada 3 milyar varil petrol eş değerinin üzerinde hidrokarbon kaynağını kapsadığı değerlendirilirken bp, sözleşme alanının toplamda 20 milyar varil petrol eş değerine ulaşabilecek kaynak potansiyeli taşıdığını öngörüyor.

Enerji güvenliğinin yalnızca petrol satın almakla değil, üretime ortak olmakla güçlendirilebileceğini belirten uzmanlar, Kerkük'ün dünyanın en büyük ve en verimli petrol havzalarından biri olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye-Irak enerji işbirliğinde yeni sayfa

Söz konusu ortaklık, Türkiye ile Irak arasında enerji ilişkilerinin petrol taşımacılığının ötesine geçerek ortak üretim, yatırım ve enerji altyapısı projelerini kapsayacak şekilde yeniden şekillendiği bir dönemde hayata geçirildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 1973 tarihli Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması'nın sona ermesinin ardından tarafların petrolün yanı sıra doğal gaz ve enerji altyapısını da kapsayan yeni bir işbirliği modeli üzerinde çalıştığını açıklamıştı.

Bayraktar, bu kapsamda Irak tarafına, BOTAŞ'ın bir yıl süreyle petrol taşımaya devam etmesini öngören geçiş düzenlemesi teklif edildiğini, bu süreçte yeni boru hattı anlaşmasının müzakere edilmesinin planlandığını belirtmişti. Irak'ın günlük 750 bin varillik taşıma kapasitesine ihtiyaç duyduğuna işaret eden Bayraktar, mevcut akış günlük yaklaşık 180-200 bin varil seviyesinde olsa da Türkiye'nin bu kapasiteyi tahsis etmeye hazır olduğunu söylemişti.

TPAO küresel enerji devleriyle aynı masada

Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, TPAO'nun Kerkük ortaklığının Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı konusunda yürütülen müzakerelerle yakından bağlantılı olduğunu belirtti. Dourian, günlük yaklaşık 220 bin varil seviyesindeki petrol akışının 750 bin varile çıkarılmasının Kerkük sahalarının daha fazla geliştirilmesini gerektireceğini vurgulayarak, "TPAO'nun projeye ortak olması stratejik açıdan anlamlı. bp ve ConocoPhillips ile kurulan ortaklık, TPAO'nun başka ülkelerde yeni projelerde yer almasının önünü açabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Londra Enerji Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü ise ortaklığın, Türkiye'nin enerjiyi yalnızca ithal eden değil, kaynağında üreten ve yöneten ülke olma stratejisinde önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Öğütçü, şunları kaydetti:

"Bu anlaşmayı yalnızca yüzde 15'lik bir ortaklık olarak görmek eksik olur. Asıl değer, TPAO'nun dünyanın en önemli petrol havzalarından birinde bp ve ConocoPhillips gibi küresel enerji şirketleriyle aynı masada yer almasıdır. Gelecekte enerji jeopolitiğinde güçlü ülkeler, sadece enerji tüketenler değil, üretime ortak olan, rezerv geliştiren ve küresel enerji şirketleri oluşturabilen ülkeler olacaktır."

Bu yatırımın TPAO'nun gelecekte daha büyük uluslararası projelerde rol almasına katkı sağlayacağını belirten Öğütçü, Kerkük-Ceyhan Boru Hattı'nın yeniden etkin kullanılmasının da Türkiye'nin bölgesel enerji ticaret merkezi olma hedefini destekleyeceğini sözlerine ekledi.