Trump: Petrol Tankerleri Hürmüz Boğazı'ndan Geçişe Başladı
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan mutabakatın ardından ticari petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapmaya başladığını duyurdu. İran tarafı ise boğazdaki geçişler için 60 günlük ücretsiz muafiyet tanındığını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, petrol yüklü ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan ayrılmaya başladığını belirterek küresel enerji piyasaları açısından kritik bir gelişmeyi duyurdu. Trump yaptığı açıklamada, gemilerin tamamen güvenli ve emniyetli olan güney rotasını kullandığını, bunun dışında alternatif seyir güzergahlarının da mevcut olduğunu ifade etti.
Bu gelişme, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın hemen ardından geldi. İki ülke yetkilileri dün yaptıkları ortak açıklamada, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını kamuoyuna bildirmişti.
İran: ABD ile Mutabakatta Hürmüz Boğazı'ndaki Egemenlik Hakkımız Teyit Edildi
Fars Haber Ajansı'na konuşan ve ismi açıklanmayan bir İranlı kaynak, müzakere sürecine ilişkin çarpıcı detaylar paylaştı. Kaynağa göre müzakerelerin son aşamasında mutabakat metninde önemli değişiklikler yapıldı ve İran ile Umman'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliği açık ve kesin bir şekilde metne dahil edildi.
Yeni metinde, Hürmüz Boğazı'ndaki denizcilik hizmetlerinin gelecekteki yönetiminin İran ve Umman tarafından belirleneceğine dair ifadeler yer alıyor. İranlı kaynak, "denizcilik hizmetleri" ifadesinin açıkça kullanılmasının, ABD'nin İran'ın ücret tahsil etme hakkını kabul ettiği anlamına geldiğini öne sürdü.
Söz konusu ifadenin metnin farklı bir bölümünde de tekrarlandığını belirten kaynak, İran'ın gemilerin ücretsiz geçişini yalnızca 60 gün boyunca kabul edeceğini savundu. Bu kapsamda ABD'nin ücretlendirme ilkesini kabul ettiği, İran'a ise 60 günlük muafiyet tanındığı ifade edildi.
İran'ın güvenlik, denizcilik, çevre koruma ve sigorta hizmetleri sunarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden gelir elde etmeyi planladığı da kaynağın aktardığı bilgiler arasında yer aldı. Tahran yönetiminin bu gelirleri ülkenin ekonomik kalkınmasında kullanmayı hedeflediği belirtiliyor.
Editörün Analizi
ABD ile İran arasındaki mutabakatın Hürmüz Boğazı’ndan petrol tankerlerinin geçişine imkan tanıması, küresel petrol arzındaki kesinti riskini azaltarak fiyatlar üzerinde gevşeme baskısı yaratabilecek kritik bir gelişmedir. Bu adım, Hürmüz Boğazı’ndan taşınan ham petrolün sigorta ve navlun maliyetlerinde normalleşmeye zemin hazırlayarak, özellikle Asya pazarlarına yönelik tedarik zincirindeki aksamaları hafifletebilir. Bununla birlikte, İran’ın yalnızca 60 günlük ücretsiz geçiş süresi tanıdığı ve sonrasında denizcilik hizmetleri adı altında ücretlendirme yapmayı planladığı yönündeki açıklamalar, orta vadede boğazdan geçiş maliyetlerine kalıcı bir unsur ekleyerek petrol fiyatlarının dip seviyelerini yukarı çekebilir. Anlaşmanın 19 Haziran’da imzalanacak olması, piyasalarda önümüzdeki günlerde jeopolitik risk priminin daha da azalmasına yol açarken, mutabakat metnindeki egemenlik ve ücretlendirme ifadelerinin netlik kazanması bekleniyor. Yatırımcılar açısından, İran’ın nükleer konularda geri adım atmasıyla birlikte yaptırımların ne ölçüde gevşetileceği ve İran’ın petrol ihracatına etkisi önümüzdeki dönemin asıl belirleyicisi olacaktır. Ayrıca Umman’ın da yönetimde yer alacak olması, boğazın uluslararası statüsüne dair yeni bir iş birliği modeli sunarak uzun vadeli istikrarı destekleyebilir. Sürecin henüz başlangıç aşamasında olması ve İranlı yetkililerin yorumlarının siyasi söylem içermesi nedeniyle piyasalarda temkinli iyimserliğin hâkim kalacağı değerlendiriliyor.
