Petrol 100 doların üzerinde kalırken arz endişeleri büyüyor
Brent petrol, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimlerin artmasıyla 100 doların üzerinde seyrediyor. Arz kesintisi riskleri ve jeopolitik gelişmeler fiyatları destekliyor.
Brent Petrol Dördüncü Haftalık Yükselişe Hazırlanıyor
Küresel enerji piyasalarında tansiyon yükselmeye devam ediyor. Brent petrol fiyatları, Kızıldeniz'deki enerji akışının kesintiye uğrayabileceği endişeleri ve ABD-İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarının daha da tırmanabileceği korkularıyla cuma günü varil başına 100 doların üzerinde seyretti. Bu gelişmeyle birlikte Brent, üst üste dördüncü haftalık yükselişine yönelmiş durumda.
Brent vadeli kontratları yüzde 0,37 artışla 101,06 dolara yükseldi. Önceki seansta yüzde 7 prim yaparak mayıstan bu yana ilk kez 100 doların üzerinde kapanış gerçekleştirmişti. Yükseliş, İran destekli Husilerin Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerini vurduklarını açıklamasının ardından hız kazandı. Brent bu hafta yaklaşık yüzde 14,6 değer kazanma yolunda ilerliyor.
ABD tipi ham petrol (WTI) vadeli kontratları ise 91,20 dolar civarında yatay seyretti. Bu seviye 11 Haziran'dan bu yana en yüksek düzey olurken, WTI haftalık bazda yaklaşık yüzde 11,8 yükselişe hazırlanıyor.
Uzmanlardan Kritik Arz Uyarısı
ING analistleri cuma günü yayımladıkları notta, piyasanın karşı karşıya olduğu potansiyel arz kesintilerinin savaş boyunca görülenden daha büyük olduğunu vurguladı. Analistler, "Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışı neredeyse durmuş durumda. Buna ek olarak Kızıldeniz üzerinden Suudi petrol sevkiyatlarına yönelik açık riskler bulunuyor" değerlendirmesinde bulundu.
Körfez'de gerilimin daha da tırmanması ve çatışmanın genişleme ihtimali, küresel petrol arzının önemli bir bölümünü risk altına sokuyor. Gemi takip şirketi Kpler'in verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısı perşembe günü bire düştü. Bu rakam 7 Mayıs'tan bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.
Kritik Geçiş Koridorları Tehdit Altında
Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendep rotası, Hürmüz Boğazı'nın ardından dünyanın en kritik ikinci petrol geçiş koridoru olarak kabul ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, yeni saldırıların yaşanması halinde "İran'ı sorumlu tutacaklarını" söyledi. İran destekli Husiler pazartesi günü Suudi Arabistan'a deniz ablukası uyguladıklarını açıklamıştı. Suudi Arabistan, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasını aşmak için petrolünü boru hattı üzerinden yönlendiriyordu.
İki hafta önce çöken geçici ateşkesin ardından İran'ın, ABD'nin İran enerji altyapısına saldırıları sürdürmesi halinde Husilere Babülmendep geçidini kapatma yönünde baskı yaptığı belirtiliyor.
Kazakistan'da Üretim Kesintisi
Öte yandan Kazakistan Enerji Bakanlığı perşembe günü yaptığı açıklamada, Ukrayna'ya ait olduğu düşünülen insansız hava aracı saldırılarının ülkenin Karadeniz'deki ana ihracat terminalini kapatmaya zorlamasının ardından petrol şirketlerinin üretimi geçici olarak azalttığını duyurdu.
Sektör kaynakları, Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu'nun (CPC) terminaldeki tanker saldırıları nedeniyle yüklemeleri durdurduktan sonra Kazakistan'dan petrol alımını askıya aldığını söyledi. Bu güzergâh, küresel günlük ham petrol arzının yaklaşık yüzde 2'sini taşıyor. Kazakistan Enerji Bakanlığı üretim kesintilerinin boyutunu açıklamazken, bir kaynak ülkenin en büyük petrol sahasında üretimin yarıdan fazla azaltıldığını ifade etti.
Piyasanın karşı karşıya olduğu potansiyel arz kesintileri savaş boyunca görülenden daha büyük.
Editörün Analizi
Brent petrolün varil başına 100 doların üzerinde kalması ve üst üste dördüncü haftalık yükselişe yönelmesi, jeopolitik arz korkularının piyasada kalıcı bir risk primi oluşturduğunu gösteriyor. Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğindeki ciddi düşüş ve İran-ABD gerginliğinin tırmanma ihtimali, küresel petrol akışında büyük kesintilere yol açabilir. Özellikle Babülmendep geçidinin hedef alınması ve Suudi petrol tankerlerine yönelik saldırılar, yalnızca fiziki arzı değil, aynı zamanda piyasanın ileriye dönük beklentilerini de olumsuz etkiliyor. Kazakistan'ın ana ihracat terminalinin insansız hava aracı saldırısıyla devre dışı kalması ise arz sıkıntısına farklı bir coğrafyadan gelen ek bir unsur olarak fiyatları yukarıda tutuyor. WTI'daki yatay seyrin altında ABD'deki üretim dinamiklerinin kısmen rahatlatıcı etkisi olabilir ancak uluslararası kıyaslamalı Brent'in yüzde 14'ü aşan haftalık primi asıl riskin deniz aşırı arz olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Yatırımcılar açısından bu tablo, enerji maliyetlerinin uzun süre yüksek seyredebileceğine ve küresel enflasyon beklentilerini yeniden yukarı çekebileceğine işaret ediyor. Petrol fiyatlarında yaşanacak olası yeni sıçramalar, başta enerji ithalatçısı gelişmekte olan ülkeler olmak üzere riskli varlıkları baskılayabilirken, hisse senedi piyasalarında enerji sektörüne yönelik rotasyonu hızlandırabilir. Mevcut durum, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin daha da azalması veya Babülmendep'in tümüyle kapanması senaryolarının fiyatlanmaya başladığını düşündürüyor. Önümüzdeki dönemde ABD Başkanı Trump'ın açıklamaları ve İran-Husi hattında yeni saldırı haberleri fiyatları sert hareketlendirebilir. Bu nedenle yatırımcıların özellikle enerji yoğun sektörlerde risk yönetimini sıkılaştırmaları ve portföylerinde emtia çeşitlendirmesine yer vermeleri önem kazanıyor.
