Hürmüz Boğazı'nda akışın normale dönmesi aylar sürebilir
ABD ile İran arasındaki geçici anlaşma sonrası Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve doğalgaz akışının yeniden başlaması beklenirken, analistler güven tesisinin ve ticaretin tam anlamıyla normale dönmesinin aylar alabileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz'de güven yeniden tesis edilmeli
Küresel enerji piyasaları, ABD ile İran arasında sağlanan geçici anlaşma sonrası Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacak olmasına olumlu tepki gösterdi. Ancak uzmanlar, petrol ve doğalgaz sevkiyatının savaş öncesi seviyelere dönmesinin zaman alacağı konusunda yatırımcıları uyarıyor. Anlaşma her ne kadar arz risklerini ve fiyatlar üzerindeki baskıyı hafifletecek olsa da, gemi sahipleri, sigorta kuruluşları ve rafineriler arasında güven ortamının yeniden inşa edilmesi gerekiyor.
Piyasa aktörleri, birçok alıcının bu süreçte alternatif tedarik kaynaklarına ve rotalara yöneldiğini, dolayısıyla çatışma öncesi ticaret düzenine hemen dönülmesinin mümkün olmadığını belirtiyor.
Piyasa, yeniden açılmayı bir düğmeyi çevirmek gibi görme eğiliminde, ancak gerçekte bu daha çok bir süreç. Fiziksel akışlar hızlı bir şekilde yeniden başlayabilir. Güven ise genellikle öyle olmaz.
Alıcılar alternatif rotalara yöneldi
Chicago merkezli Karobaar Capital'in yatırım direktörü Haris Khurshid, boğazın yeniden açılması ile ticaret akışlarının normale dönmesinin birbirinden farklı kavramlar olduğuna dikkat çekti. Khurshid, çok sayıda alıcının aylarca uğraşarak bulduğu alternatif rotalar, tedarikçiler ve stok çözümlerinden hemen vazgeçmeyebileceğini ifade etti.
Phillip Nova analisti Priyanka Sachdeva ise yayımladığı notta, çatışmaların sona ermesi ve petrol akışının kademeli olarak normale dönmesine rağmen ortaya çıkan hasarın bir gecede telafi edilemeyeceğini vurguladı. Sachdeva, bu hasarın yalnızca enerji altyapısıyla sınırlı olmadığını, aylarca yüksek enerji maliyetlerine maruz kalan ithalatçı ekonomilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıları da kapsadığını belirtti.
Saxo Markets baş yatırım stratejisti Charu Chanana ise piyasanın manşetlere olumlu tepki vermesine karşın operasyonel gerçekliğin çok daha karmaşık olduğunu söyledi. Chanana, mayın temizleme faaliyetleri, yüksek sigorta maliyetleri, limanlarda yaşanabilecek tıkanıklık ve jeopolitik risklerin petrol fiyatlarının beklenenden daha yavaş hareket etmesine yol açabileceğini dile getirdi.
Editörün Analizi
ABD ile İran arasında sağlanan geçici anlaşma sonrası Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacak olması, petrol fiyatları üzerindeki jeopolitik risk primini bir miktar hafifletse de piyasanın asıl sınavı operasyonel normalleşme sürecinde başlayacak. Anlaşma haberiyle oluşan olumlu havaya rağmen, gemi sahipleri ve sigorta kuruluşlarının güvenini yeniden kazanmanın, mayın temizliği ve liman lojistiğindeki aksaklıkları gidermenin aylar alabileceği anlaşılıyor. Birçok alıcının çatışma döneminde yöneldiği alternatif tedarik rotalarından hemen vazgeçmesi beklenmediğinden, fiziksel talebin boğaza hızlı dönüşü belirsizliğini koruyor. Aylarca yüksek enerji maliyetlerine maruz kalan ithalatçı ekonomilerin bilançolarındaki hasarın telafisinin zaman alacak olması, küresel petrol talebi üzerinde yeni bir baskı unsuru olarak değerlendirilebilir. Yatırımcıların, anlaşma manşetlerine verilen kısa vadeli olumlu tepki ile sevkiyat zincirindeki yapısal normalleşme arasındaki makası doğru okuması gerekiyor. Boğaz geçişlerindeki temkinli artışa rağmen yüksek sigorta maliyetlerinin devam etmesi, özellikle spot piyasada fiyat dalgalanmalarını tetiklemeye aday bir faktör olarak öne çıkıyor. Jeopolitik gelişmelerin seyrine bağlı olarak piyasalardaki fiyatlamanın beklenenden daha yavaş ve oynak bir patika izlemesi sürpriz olmayacaktır.
