G-7 Liderleri Trump'ın Hürmüz Boğazı İyimserliğini Sorguluyor
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma gününe kadar tamamen açılacağını iddia etse de Avrupalı müttefikler bu iyimser görüşe şüpheyle yaklaşıyor. Fransa'da düzenlenen G-7 zirvesinde İran konusunda ortak tutum almakta zorlanan liderler, mayın temizleme ve devriye görevlerine katılmadan önce bazı soruların yanıtlanmasını bekliyor.
Trump'tan İyimser Açıklama, Müttefiklerden Temkinli Yaklaşım
Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen G-7 zirvesinde bir araya gelen dünya liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılmasına ilişkin iyimser söylemlerini temkinli karşılıyor. Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Gemiler şu anda çıkmaya başlıyor, cuma günü tamamen açılacak. Zaten buldukları birkaç mayını arıyorlar, ama esasen gemiler şu anda çıkmaya başlıyor" ifadelerini kullandı.
Ancak Avrupalı müttefikler bu iyimser tabloyu paylaşmıyor. Bloomberg'e konuşan bir G-7 yetkilisine göre grup, İran'daki durumla nasıl başa çıkılacağı konusunda ortak bir tutum bulmakta ciddi zorluk yaşıyor. Üyeler, Trump döneminde ulaşılması zor olduğu kanıtlanan ortak bir bildirinin yayınlanmasını da düşük bir ihtimal olarak değerlendiriyor.
Meloni'den Dikkat Çekici Şart
Çoğunlukla Trump'ı kışkırtmaktan ustaca kaçınan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni dahi, ülkesinin Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonlara katkısının bir şarta bağlı olduğunu açıkladı. Meloni, İtalya'nın katılımının İsrail ordusunun son günlerde saldırılar düzenlediği Lübnan'da çatışmaların durmasına bağlı olduğunu belirtti.
Üst düzey bir ABD'li yetkili, Hürmüz'deki trafiğin zamanla artacağını, nakliyenin önemli ölçüde artmasının iki hafta kadar sürebileceğini ve şubat ayında ABD ile İsrail'in İran'a saldırmasından önceki seviyelere dönmesinin ise daha da uzun sürebileceğini söyledi.
ABD Yönetimi İçinde de Şüpheler Var
Trump'ın kendi yönetimi içinde bile Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferin bir anda normale dönebileceğine pek ihtimal verilmiyor. Üst düzey bir ABD'li yetkili, boğazda hâlâ temizlenmesi gereken mayınlar bulunduğunu ve nakliyecilerin Hürmüz'de seyir konusunda farklı risk toleranslarına sahip olduğunu vurguladı.
Yetkili ayrıca ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptında boğazın 60 gün boyunca ücretsiz olarak açık olacağının açıkça belirtileceğini ve ABD'nin bu hükmün nihai anlaşmaya dahil edilmesini beklediğini ifade etti. Anlaşmanın cuma günü İsviçre'de imzalanması planlanıyor.
İmza Sürecinde Belirsizlik
ABD'li yetkililer, mutabakat metninin tam halinin ne zaman yayınlanacağı konusunda farklı zaman çizelgeleri sunuyor. Trump metnin en erken hafta sonu yayınlanacağını belirtirken, başka bir üst düzey ABD'li yetkili önümüzdeki iki gün içinde yayınlanacağını söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in imza töreninde yönetimi temsil etmesi bekleniyor. Bir ABD'li yetkili Trump ve Vance'in İran ile imzalanan mutabakat metninin elektronik bir kopyasını imzaladıklarını aktarırken, Vance Fox News'e verdiği demeçte anlaşma metninin cuma günü yayımlanacağını dile getirdi.
Editörün Analizi
Küresel enerji arz güvenliğinin kritik kavşak noktalarından Hürmüz Boğazı'na dair ABD Başkanı Trump'ın iyimser söylemleri ile G-7 müttefikleri ve hatta kendi yönetimi içindeki temkinli yaklaşım arasındaki belirgin ayrışma, piyasalarda kısa vadede jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkmayacağına işaret ediyor. İran ile varılması planlanan mutabakat zaptının lojistik detayları, mayın temizliği ve nakliyecilerin farklı risk algıları gibi operasyonel gerçekler, arz normalleşmesinin Trump'ın öngördüğü kadar hızlı olmayabileceğini gösteriyor. Bu belirsizlik atmosferi, özellikle anlaşma metninin yayınlanma ve imza sürecindeki zaman çizelgesi farklılıklarıyla birleştiğinde, enerji piyasalarında oynaklığı besleyen bir unsur olarak kalmaya devam edecek. İtalya Başbakanı Meloni'nin dikkat çeken şartlı katılım açıklaması ise bölgesel güvenlik mimarisinin ne denli kırılgan dengeler üzerine kurulu olduğunu ve Lübnan gibi yeni çatışma dinamiklerinin süreci karmaşıklaştırabileceğini ortaya koyuyor. Yatırımcılar açısından bakıldığında, haber akışındaki bu çelişkili sinyaller, altın başta olmak üzere güvenli liman varlıklarına yönelik temkinli talebi canlı tutarken, petrol fiyatlarında da önümüzdeki günlerde iki yönlü sert dalgalanmaların yaşanabileceğine dair önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
