Savaş ve sıcak hava tarım emtia fiyatlarını üç yılın zirvesine taşıdı
Karadeniz'deki saldırılar, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Avrupa'yı etkileyen sıcak hava dalgaları küresel tarım emtiası fiyatlarını Temmuz 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı.
Küresel tarım emtiası fiyatları, sıcak hava dalgaları ve Karadeniz'de tahıl ticaretini tehdit eden saldırıların etkisiyle son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Jeopolitik gerilimler ve iklim koşulları, tarım piyasalarında arz endişelerini derinleştiriyor.
Bloomberg Tarım Endeksi rekor seviyede
On temel tarım ürününün performansını izleyen Bloomberg Tarım Spot Endeksi, yedi haftadır süren istikrarlı yükselişini çarşamba günü de sürdürdü. Endeks, Temmuz 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıkarak yatırımcıların dikkatini tarım emtialarına çevirdi.
Tarım emtia fiyatları daha önce mayıs ayında, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen gübre ve yakıt sevkiyatlarında yaşanan aksaklıkların üretim endişelerini körüklemesiyle zirve yapmıştı. Haziran ayında risk priminin bir miktar gerilemesiyle fiyatlar gevşemiş, ancak yeniden tırmanan savaş ve hava koşulları kaynaklı riskler piyasaları yukarı taşıdı.
Karadeniz'de saldırılar ticareti sınırlıyor
Orta Doğu'da çatışmaların şiddetlenmesi enerji piyasalarında yukarı yönlü baskı oluştururken, Avrupa'daki tahıl hasadı aşırı sıcaklardan olumsuz etkileniyor. Rusya ve Ukrayna'nın karşılıklı olarak ihracat koridorlarına yönelik saldırılarını artırması, küresel buğday ticaretini ciddi şekilde sınırlandırıyor.
Chicago buğday vadeli işlemleri, önceki seansta yüzde 4'ün üzerinde değer kazanmasının ardından perşembe günü son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Rabobank Kıdemli Tahıl ve Yağlı Tohumlar Analisti Vitor Pistoia, bölgedeki gerilimin sevkiyatları sekteye uğratma tehdidi oluşturduğunu vurguladı.
Commonwealth Bank of Australia Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, piyasayı belirleyen temel unsurun fiziki arzın ihtiyaç duyan alıcılara ulaşıp ulaşmadığı olduğunu söyledi. Voznesenski, sıcak hava ve Orta Doğu'daki gerilimlerin haftalardır fiyatlar üzerinde etkili olduğunu, Karadeniz'deki çatışmaların ise piyasadaki yükselişi hızlandıran son gelişme olduğunu ifade etti.
Avrupa'da sıcaklıklar mısır üretimini tehdit ediyor
Avrupa genelinde etkili olan aşırı sıcaklıklar, özellikle mısır üretiminde ciddi kayıp endişelerini güçlendiriyor. Avrupa Birliği'nin en büyük tarım üreticisi konumundaki Fransa, mayıs ayı sonundan bu yana tam üç sıcak hava dalgasıyla mücadele etmek zorunda kaldı.
El Nino hava olayının geri dönüşü, tarım ürünlerinde daha düşük rekolte beklentilerini artıran bir diğer faktör olarak öne çıkıyor. New York'ta işlem gören Arabica kahve ve kakao fiyatları da temmuz ayını yükselişle kapatmaya hazırlanıyor.
Editörün Analizi
Küresel tarım emtia piyasalarında jeopolitik gerilimler ve aşırı hava koşullarının eşzamanlı etkisi, arz güvenliğine yönelik endişeleri belirgin şekilde artırarak fiyatları son üç yılın zirvesine taşıdı. Karadeniz’deki saldırıların tahıl ihracat koridorlarını tehdit etmesi, zaten iklim kaynaklı üretim kayıplarıyla mücadele eden küresel buğday ve mısır piyasalarında arz şokunu derinleştiriyor. Avrupa'da peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları özellikle mısır rekoltesine yönelik aşağı yönlü beklentileri güçlendirirken, El Nino koşullarının geri dönüşü daha geniş bir ürün yelpazesi için verim kaybı riskini canlı tutuyor. Bu tablo, enerji maliyetlerindeki yukarı yönlü baskıyla birleştiğinde gıda enflasyonu dinamiklerini yeniden küresel gündemin üst sıralarına taşıyabilir. Yatırımcılar açısından Bloomberg Tarım Spot Endeksi’nin ivme kazanması, emtia sepetlerinde tarım ürünlerinin ağırlığının artırılabileceğine işaret ediyor. Piyasadaki yükselişin sürdürülebilirliği, önümüzdeki dönemde Karadeniz’deki tansiyonun seyri ve yaz aylarında Avrupa ile Kuzey Amerika’da gerçekleşecek fiili hasat verilerine bağlı olacak.
