Petrol fiyatları 96 dolara merdiven dayadı
Brent petrolün varil fiyatı, ABD ile İran arasında tırmanan çatışmaların küresel petrol arzını aksatabileceğine yönelik endişeler ve petrol sevkiyatına ilişkin risklerin artmasıyla 95 doların üzerine çıktı.
Küresel enerji piyasalarında gözler yeniden Orta Doğu'daki gerilime çevrildi. ABD ile İran arasında giderek şiddetlenen karşılıklı saldırılar, ham petrol fiyatlarını son ayların zirvesine taşıdı. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, dünkü kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,86 oranında değer kazanarak 95,43 dolar seviyesine kadar yükseldi. Böylece petrol fiyatları 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Aynı saatlerde Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 88,57 dolardan işlem gördü. Piyasalardaki bu sert hareketin temelinde, küresel petrol ticaretinin can damarları olan Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin artması yatıyor.
ABD-İran çatışması arz endişelerini körüklüyor
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçladığı 11'inci saldırı dalgasını tamamladığını açıkladı. Buna karşılık İran ordusu, Kuveyt'in batısındaki Ed-Doha Askeri Üssü'nde bulunan ABD Kara Kuvvetleri Komutanlığına ait mühimmat depoları ile lojistik ekipmanlarını insansız hava araçlarıyla hedef aldığını duyurdu. İran ayrıca Ürdün'deki Muvaffak Salti Hava Üssü'nde bulunan ABD unsurlarına ait bazı binalar ile mühimmat depolarının da vurulduğunu bildirdi.
Fars Haber Ajansının aktardığı Buşehr Valiliği açıklamasına göre, ABD ordusuna ait füzeler gece saatlerinde İran'ın Buşehr Nükleer Santrali yakınındaki bir elektrik trafo merkezini vurdu. Bu gelişme, enerji altyapısının doğrudan hedef alınmasıyla çatışmanın boyutlarının genişleyebileceğine dair kaygıları artırdı.
Babülmendep Boğazı'nda alternatif güzergah riski
Petrol fiyatlarındaki yükselişte yalnızca Hürmüz Boğazı değil, bir diğer kritik geçiş noktası olan Babülmendep Boğazı'ndaki gelişmeler de etkili oluyor. Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası kararı, küresel petrol sevkiyatına dair endişeleri derinleştirdi.
Husilere bağlı SABA haber ajansının dün yayımladığı haberde, Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası kapsamında yapılan uyarılar sonrasında son 24 saatte 6 geminin rotasını değiştirerek geri döndüğü bildirildi.
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz'da yaptığı açıklamada Suudi Arabistan'ı yaklaşık 12 yıldır Yemen'e abluka uygulamakla suçlayarak buna "karşı abluka" ile yanıt vereceklerini duyurmuştu. Uzmanlar, bu gelişmenin sigorta maliyetlerini artırarak petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam edebileceğini belirtiyor.
Editörün Analizi
Brent petrolün 95,43 dolara yükselerek psikolojik 96 dolar eşiğine yaklaşması, ABD-İran geriliminin sert tırmanışıyla birlikte arz kesintisi endişelerini zirveye taşıdı. WTI’ın 88,57 dolara çıkması ve Brent’teki günlük yüzde 4,86’lık artış, enerji piyasalarında görülen sert oynaklığın açık bir yansıması. Hürmüz Boğazı’nda karşılıklı saldırılar ve Buşehr nükleer santrali yakınlarına düzenlenen füze saldırısı, çatışmanın doğrudan enerji altyapısına sıçrama riskini artırırken, Babülmendep Boğazı’nda Husilerin ilan ettiği deniz ablukası küresel petrol lojistiğinde alternatif rotaları da tehdit ediyor. Gemilerin rota değiştirmeye zorlanması ve sigorta maliyetlerindeki öngörülen yükseliş, taşıma zincirindeki aksamaların fiyatları daha da yukarı itebileceğine işaret ediyor. Bu jeopolitik şok, enflasyon beklentilerini yeniden körükleyerek merkez bankalarının manevra alanını daraltabilir ve küresel risk iştahını baskılayabilir. Yatırımcılar açısından güvenli liman talebinin artması, altın fiyatlarına da yukarı yönlü destek sağlayarak değerli metal cephesinde hareketliliği tetikleyebilir. Petrol fiyatlarındaki mevcut seviyenin kalıcılığı, önümüzdeki dönemde bölgede yaşanacak diplomatik temaslara ve çatışmanın seyrine sıkı sıkıya bağlı olmaya devam edecek.
