ABD'nin 60 ülkeye uyguladığı yeni tarifeler mahkemeye taşındı
ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesinde açılan toplu davada, 60 ticaret ortağına uygulanan yüzde 10 ila yüzde 12,5 oranındaki gümrük vergilerinin yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali talep ediliyor.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü çerçevesinde 60 ticaret ortağına yönelik yürürlüğe koyduğu yeni gümrük vergileri hukuki bir mücadeleye konu oldu. İki işletme, ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne başvurarak tarifelerin iptalini talep etti.
Söz konusu toplu davada, Amerikan ithalatının yaklaşık yüzde 99,4'ünü kapsayan ticaret ortaklarına getirilen yüzde 10 ile yüzde 12,5 bandındaki ek gümrük vergilerinin, Kongre'nin yürütme organına verdiği yetkinin sınırlarını aştığı ileri sürülüyor. Mahkemeye sunulan dilekçede, tarifelerin uygulanma biçiminin "keyfi ve gerekçesiz" olduğu vurgulandı.
301. Bölüm soruşturmaları ve gerekçe
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 60 ticaret ortağına getirilen bu vergilerin gerekçesi olarak, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanması ve bu yasağın etkin biçimde uygulanması konusunda ilgili ülkelerin yetersiz kaldığını öne sürmüştü. 301. Bölüm kapsamında yürütülen soruşturmalar neticesinde alınan kararla, ülkelere yüzde 10 veya yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacağı açıklanmıştı.
Yüksek Mahkeme kararının ardından gelen adım
Trump yönetiminin bu son hamlesi, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayandırılarak uygulanan tarifelerin hukuka aykırı olduğuna hükmetmesinin hemen ardından geldi. Kararın sonrasında, 24 Şubat'ta 122. Bölüm kapsamında yürürlüğe alınan ve 150 gün süreyle geçerli olan yüzde 10 oranındaki geçici küresel tarifelerin süresinin dolmasına kısa bir süre kala yeni vergiler devreye sokuldu.
Dava dilekçesinde, "301. Bölüm kapsamında atılan son adım Kongre'nin yürütme organına tanıdığı yetki sınırlarını aşmaktadır" ifadelerine yer verildi.
Uluslararası ticaret hukuku uzmanları, davanın sonucunun emsal niteliği taşıyabileceğini ve Trump yönetiminin ticaret politikaları üzerinde önemli bir fren mekanizması oluşturabileceğini değerlendiriyor. Mahkemenin önümüzdeki aylarda davayı esastan görüşmeye başlaması bekleniyor.
Editörün Analizi
ABD yönetiminin 60 ticaret ortağına yönelik yeni gümrük tarifelerinin mahkemeye taşınması, küresel ticarette korumacılık ekseninde tırmanan gerilimin hukuki bir boyut kazandığını gösteriyor. Yatırımcılar açısından bu gelişme, ticaret politikalarındaki belirsizliğin sürmesine ve uluslararası tedarik zincirlerinde yeni kırılganlıklar oluşmasına yol açabilecek kritik bir eşik niteliğinde. Dava dilekçesinde tarifelerin 'keyfi ve gerekçesiz' bulunması ve Kongre yetkisinin aşıldığı iddiası, Yüksek Mahkeme'nin IEEPA kapsamındaki benzer bir kararın hemen ardından gelmesi nedeniyle hukuki zemini güçlü bir itiraz olarak öne çıkıyor. Amerikan ithalatının neredeyse tamamını kapsayan bu ek vergilerin iptali yönünde bir karar çıkması, başta emtia ve sanayi hisseleri olmak üzere piyasalarda ticarete duyarlı sektörlerde ani fiyat hareketlerini tetikleyebilir. Öte yandan mahkeme sürecinin aylarca uzayacak olması, uluslararası şirketlerin maliyet hesaplarını ve fiyatlama stratejilerini tedbirli bir belirsizlik ortamında şekillendirmeye devam edeceklerine işaret ediyor. Uzmanların davanın sonucunu Trump yönetiminin ticaret yetkileri üzerinde potansiyel bir 'fren mekanizması' olarak değerlendirmesi, ilerleyen dönemde korumacı politikaların yargı denetimiyle sınırlanabileceği beklentisini canlı tutuyor. 301. Bölüm soruşturmalarının dayandırıldığı zorla çalıştırma gerekçesinin hukuki yeterliliğinin sorgulanması, diğer ticaret ortakları için de emsal teşkil ederek küresel ticaret hukukunda yeni bir içtihat dönemini başlatabilir.
