Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: Petrol Şokunun Etkisini Sınırlamak İçin Bütçeden 600 Milyar Liralık Fedakarlık

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TRT Haber canlı yayınında küresel ekonomi gündemine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Özellikle son dönemde yaşanan enerji arz şokunun Türkiye üzerindeki etkilerini ve alınan önlemleri anlatan Şimşek, yeni açıklanan teşvik paketinin ayrıntılarını da paylaştı.

'1970'lerden Beri En Büyük Arz Şoku'

Bakan Şimşek, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin aksamasıyla ortaya çıkan durumu 'büyük bir arz şoku' olarak nitelendirdi. Dünya sıvılaştırılmış doğalgaz ve petrolünün beşte birinin, jet yakıtı gibi stratejik ürünlerin ise üçte birinin bu boğazdan geçtiğine dikkat çeken Şimşek, yaşanan krizin büyüklüğünü şu sözlerle vurguladı:

1973 savaşı, 1978'deki arz şoku, 1990'lardaki Körfez Savaşı, 2000'lerdeki ikinci Körfez Savaşı ve Rusya-Ukrayna savaşı… Bütün bunlarla karşılaştırdığınızda bu şok, hepsinin toplamından daha büyük.

Enerji Fiyatlarında Sert Yükselişler

Küresel emtia fiyatlarındaki dramatik artışlara işaret eden Şimşek, Brent petrolün savaş öncesine göre %57, Avrupa doğalgaz fiyatlarının ise %44 yükseldiğini belirtti. Bazı ürünlerdeki artışın çok daha sert olduğunu kaydeden Bakan, üre gübresinde %120'yi, jet yakıtında ise %130'u aşan fiyat artışları yaşandığını söyledi. Bu gelişmelerin havayolu şirketlerini uçuş kesintilerine zorladığını da sözlerine ekledi.

Küresel Resesyon Riski ve Finansal Sıkılaşma

IMF'nin Nisan ayı bahar toplantılarında sunulan senaryoları hatırlatan Şimşek, baz senaryoda 82 dolar olarak öngörülen petrol fiyatının artık anlamlı olmaktan çıktığını ifade etti. Petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesinde kalması halinde küresel büyümenin %2,5'e kadar gerileyebileceğini, enflasyonun ise tekrar %5-6 bandına yükselebileceğini vurguladı. ABD, İngiltere ve AB'de uzun vadeli tahvil faizlerindeki artışın orta-uzun vadeli finansal koşullarda sıkılaşmaya işaret ettiğini belirtti.

Eşel Mobil Sistemi Devrede

Türkiye'nin enerji arz güvenliğinde bir sorun olmadığını vurgulayan Şimşek, Cumhurbaşkanı liderliğinde son 25 yılda yapılan yatırımlarla enerji tedarikinin çeşitlendirildiğini söyledi. Akaryakıt fiyatlarındaki küresel artışın iç piyasaya yansımasını sınırlamak için eşel mobil sisteminin devreye alındığını açıklayan Bakan, çarpıcı rakamlar paylaştı:

• Eşel mobil olmasaydı mazotun litre fiyatı 89,4 liraya yükselecekti. Şu anda ise 72,7 lira seviyesinde.
• Benzinde ise litresi 79 lira yerine 64,6 liradan satılıyor.
• İlk iki ayda sistemin bütçeye maliyeti 90 milyar lirayı (2 milyar dolar) buldu.
• Benzer durumun yıl boyunca devam etmesi halinde toplam maliyet 600 milyar liraya (13-14 milyar dolar) ulaşacak.

Bakan Şimşek, 'Bütçede disiplini tesis etmeseydik, kamuda tasarruf yapmasaydık, bütçe açığını düşüremeseydik bunu yapma imkanımız olmayacaktı' diyerek mali disiplinin önemine işaret etti.

Yeni Teşvik Paketi: Transit Ticaret ve Vergi İndirimleri

Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan yeni teşvik paketinin Meclis Plan Bütçe Komisyonu'na sunulduğunu belirten Şimşek, paketin dört temel amacı olduğunu söyledi: ihracatı ve doğrudan yatırımları teşvik etmek, küresel yetenekleri Türkiye'ye çekmek, cari açığın finansman kalitesini artırmak ve İstanbul Finans Merkezi'ni güçlendirmek.

Transit ticarette radikal bir adım atıldığını duyuran Şimşek, İstanbul Finans Merkezi'nde transit ticaret yapan firmalara %100, diğer bölgelerde yapanlara ise %95 kurumlar vergisi istisnası getirildiğini açıkladı.

İmalatçı-İhracatçıya Vergi İndirimi

Standart kurumlar vergisi oranının %25, finans sektörü için %30 olduğunu hatırlatan Şimşek, yeni düzenlemeyle imalatçı-ihracatçılar için bu oranın %9'a, diğer ihracatçılar için ise %14'e indirilmesinin planlandığını belirtti. Şimşek, 'Türkiye zaten çok önemli bir ekonomi; altyapısı iyi, insan kaynağı güçlü, iç pazarı büyük. Amacımız ihracata dayalı imalat sanayi yatırımlarını cezbetmek ve cari açığı azaltmak' dedi.

'Türkiye İstikrar Adası'

Bölgedeki çatışmalara rağmen Türkiye'nin istikrarını koruduğunu vurgulayan Şimşek, 'Cumhurbaşkanımızın ifadesiyle Türkiye bölgenin istikrar adası. Ülkemizi çatışmaların dışında tutmakla kalmadık, bölgede barışın ve güvenin yeniden tesisi için çalışıyoruz. Bu da Türkiye'ye olan güveni artırıyor' ifadelerini kullandı. Savunma sanayisindeki gelişmelerin hem caydırıcılık sağladığını hem de önemli bir ihracat kalemi haline geldiğini sözlerine ekledi.